Gelegen in de gemeente Leudal, vormt natuurgebied Leudal hét visitekaartje van deze regio. Het gebied wordt veelvuldig bezongen en beschreven.  En terecht! Want waar vind je binnen onze landsgrenzen nog een cultuurlandschap dat zoveel te bieden heeft op het gebied van ontstaansgeschiedenis, archeologie, streekhistorie, natuur, bos en landschap.

Historie

Het huidige landschap in het Leudal kent een lange ontstaansgeschiedenis. De nog zichtbare sporen gaan terug tot ver in de laatste ijstijd. Tijdens gigantische zandstormen zijn metershoge zandduinen ontstaan. Samen met diep uitgeslepen, ravijnachtige beekdalen, biedt het gebied daardoor relatief grote hoogteverschillen. Dit maakt het Leudal een aantrekkelijk en verrassend stuk natuur.

Na de laatste ijstijd, die circa 10.000 jaar geleden eindigde, vestigde de mens zich blijvend in deze streken. Vele sporen uit het verleden tonen de aanwezigheid van elkaar opvolgende culturen aan. Van rendierjagers tot Romeinen en Bronstijd tot Middeleeuwen. Een veelvoud van bodemschatten, zoals vuurstenen voorwerpen, in brons gegoten strijdbijlen, vaatwerk of grof geglazuurde drinkbekers, zijn stille getuigen van hun aanwezigheid.

Ook kastelen en boerderijen, vele wind- en watermolens, kloosters, kerken en kapellen verraden een woelige geschiedenis. Uiteraard ontbreken ook grafheuvels en houtwallen niet.

Het landschap ademt op veel plaatsen nog de sfeer van het landgebruik van vroeger. Boerderijen liggen op de overgang van beekdal naar hogere gronden. Weiden en hooilanden worden vooral aangetroffen in de directe omgeving van de beek. Hier kon men profiteren van de afzetting van vruchtbaar slib bij overstromingen. Bouwlanden kwamen juist op de hogere gronden voor. Boomgaarden en groentetuinen bevonden zich direct rondom de bebouwing. Dit patroon is nog altijd in het Leudal herkenbaar.

Natura 2000 Leudal

Wat is Natura 2000 ?

Het Leudal is een zeer bijzonder natuurgebied. Om die reden is een groot deel van het Leudal uitgeroepen tot Natura 2000 gebied. Het doel van Natura 2000 gebieden is de biodiversiteit van Europa veilig te stellen. De Europese Unie ontwikkelde daartoe een netwerk van de meest waardevolle Europese natuurgebieden: Natura 2000. Dit netwerk van beschermde gebieden moet ervoor zorgen dat er geen planten en dieren meer verdwijnen.

Waarom is het Leudal een Natura2000-gebied?

Het Leudal is een Natura2000-gebied vanwege tien bijzondere habitattypen en -soorten. De vastgestelde begrenzing waarbinnen deze voorkomen, is op de kaart weergegeven. Het gaat om Elzenbroekbossen, Elzen-Vogelkersbossen,  Eiken-Haagbeukenbossen, Beuken-Eikenbossen met Hulst, Oude Eikenbossen, Blauwgraslanden, Beken met waterplanten en Rivierdonderpad, Bittervoorn, Kleine modderkruiper en Bever. De Elzenbroekbossen en de Elzen-Vogelkersbossen liggen het dichtst bij de beek. Op de beekdalhellingen komen Eiken-Haagbeukenbossen voor en Beuken-Eikenbossen en oude Eikenbossen liggen nog hoger en droger. De aan grondwater gebonden Blauwgraslanden liggen in het beekdal en in Beken met waterplanten moeten bepaalde plantensoorten voorkomen, zoals Fonteinkruiden en Waterranonkel, evenals de drie vissoorten en de Bever.

Het ontstaan van het Natura2000-gebied 

Het Leudal is vooral gevormd tijdens de laatste IJstijd, het Weichselien, tussen 120.000  en 10.000 jaar geleden. Door hevige zandstormen werden vanuit het westen enorme hoeveelheden zand aangevoerd, waardoor dikke pakketten dekzand zijn afgezet. Na de ijstijd  werd het klimaat warmer en natter. Neerslag stagneerde  in afvoerloze laagten, waarbij kleine hoogveentjes ontstonden, én er vormden zich beken die zich in  de zandpakketten gingen insnijden. Daarbij ontstonden de voor het Leudal zo kenmerkende ravijnachtige beekdalen. Ook stoven op veel plekken weer zanden op om verderop als zandruggen neergelegd te worden. Er vormden zich uitgestoven laagten en opgestoven, langgerekte zandruggen.  Op de  geomorfologische kaart van het Leudal zijn deze bijzondere reliëfvormen goed te zien.

Hoe worden de natuurwaarden in stand gehouden?

Het landschap van het Leudal is van een natuurlandschap veranderd in  een steeds intensiever gebruikt cultuurlandschap. Bossen werden gekapt, heidevelden ontstonden en  “woeste” grond werd landbouwgrond. Door ontwatering,  drinkwaterwinning en de aanleg van het Lateraal Kanaal hebben we nu te maken met verdroging. Het doel van Natura2000 is om die verdroging tegen te gaan, onder andere door de inmiddels al gerealiseerde hermeandering van rechtgetrokken beken en het omvormen van donker naaldbos naar loofhout.

De invloed van teveel stikstof in de lucht wordt teruggedrongen, omdat de habitats en soorten ernstig bedreigd worden als gevolg van “overbemesting” en overwoekering door planten en bomen die graag veel stikstof gebruiken.

Er komen ook maatregelen om de toegenomen recreatiedruk beter te spreiden.  De invloed daarvan neem steeds verder toe door het los laten lopen van honden, het bewandelen van daarvoor niet bedoelde  kleine paadjes,  drukte van mountainbikes, motorcrossers en quads. De bodemerosie in het gebied neemt daardoor toe.

 

 

Scroll naar top